ADÇ/ALC Semineri, 11 Ocak 2008

Yeniden merhaba,

ADÇ'ye bayram ve yılbaşı nedeniyle verdiğimiz kısa aradan, bu dönemin son, bu yılınsa ilk konuşmasını gerçekleştirmek üzere bu hafta geri dönüyoruz. Bu haftaki konuşmacımız Ankara Üniversitesi'nden Engin Uzun. Konuşma Türetkenliği Etkileyen Etmenler: Türkçe Eklerin Türetkenlik Boyutları başlığını taşıyor.

Toplantıda görüşmek üzere...



Konuşma Özeti:

11 Ocak 2008, 16:40
A.Ü.DTCF Kütüphane Binası (Giriş Kat), Öğrenme Merkezi, Çalıştay Salonu

Türetkenliği Etkileyen Etmenler: Türkçe Eklerin Türetkenlik Boyutları

N. Engin Uzun (Ankara Üniversitesi)

Sözcük türetme süreçleri, dilin üretici mekanizmasının bir parçası olarak dilbilgisi kuramları içinde uzun bir zamandır (en azından Halle 1973’ten beri) modellenmek istenmiştir. Ne var ki bu yöndeki çabalar, türetim süreçlerini engelleyen dil-içi ve dil-dışı etmenleri pek dikkate almamış, bu yöndeki çalışmalar daha çok bütünce üzerinde yapılan uygulamalar olarak sürmüştür.

Türetim süreçleri, ilkece, potansiyel süreçlerdir. Bu nedenle, sözcük oluşturma kuralları yoluyla mevcut sözcüklerden başka sözcükler türetmek her zaman olasıdır. Ne var ki sözcük türetme süreçleri ilkece sınırsız olsa da bu süreçlerin türetkenlik boyutları dereceli ve göreceli olarak farklıdır. Bu farklılıklar, süreçlerin kendi iç işleyişinden kaynaklandığı gibi, dil içi ve dışı çeşitli etmenlere bağlı olarak da ortaya çıkmış olabilir.

Sözcüklerin çeşitli yollarla türetilmesi, bazıları gerekmemek, adlandırılamamak veya algılanamamak gibi edimbilimsel olan, bazıları yabancı dilden alınmış veya başka bir yolla türetilmiş karşılığı olmak gibi sözvarlığından kaynaklanan, bazıları da doğrudan dilin biçimbilimsel, anlambilimsel veya sesbilimsel düzlemlerine dayanan etmenlerce engelleniyor olabilir.

Bu konuşmada, Türkçenin türetim eklerinin türetim potansiyelliğini kısıtlayan dilsel etmenler örneklerle ele alınacak ve Türkçe eklerin türetkenlik boyutlarını ölçmede ne gibi ölçütlerin gözetilebileceği üzerine bazı öneriler üzerinde tartışılması hedeflenmektedir.

ADÇ/ALC Semineri, 14 Aralık 2007

ADÇ toplantılarında yılın son konuşmacısı Ankara Üniversitesi'nden Aysun Kunduracı. 14 Aralık Cuma günü yapılacak ve her zaman olduğu gibi 16:40'ta başlayacak olan konuşma, Denetleme, Durum, Uyum ve Adeylem başlığını taşıyor.

Toplantıda görüşmek üzere...

Konuşma afişini buradan indirebilirsiniz.


Konuşma Özeti:

14 Aralık 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Muzaffer Göker Salonu (Ana Bina 2. kat, 242 no'lu oda)

Denetleme, Durum, Uyum ve Adeylem

Aysun Kunduracı (Ankara Üniversitesi)

Bu sunuda denetlemenin sınırları, denetleme eylemleri, eylemlerin tümleçleri ve ne gibi yapılar sergiledikleri üzerinde durulacak, denetlemenin farklı durum sistemine sahip dillerdeki yapılanışı örneklenecektir. Amaç, denetlemede evrensel özelliklerin olup olmadığını sorgulamak ve değişkenlerin sebeplerini tartışmak; denetleme eyleminin tümleci, durum belirleyicileri ve adeylemlerin etkileşimini ortaya koymaktır.

ADÇ'nin bu haftaki semineri Bilimsel Metinlerde Savlama Yapısı: Neden/Etki Örüntülemelerinin Üstsöylemsel Sunumları başlığını taşıyor. Leylâ Uzun tarafından yapılacak konuşma, her zaman olduğu gibi 16:40'ta başlayacak.

Toplantıda görüşmek üzere...

Konuşma afişini buradan indirebilirsiniz.

Konuşma Özeti:

7 Aralık 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Muzaffer Göker Salonu (Ana Bina 2. kat, 242 no'lu oda)

Bilimsel Metinlerde Savlama Yapısı: Neden/Etki Örüntülemelerinin

Üstsöylemsel Sunumları

Leylâ Uzun (Ankara Üniversitesi)

Bu sunuda, nedenel tutarlılık ilişkilerinin üstmetinsel sunumları ele alınarak nedensel üstmetni kuran düzenlemelerin Türkçe yazılan sosyal bilimler metinlerindeki görünümleri ve dağılımları üzerine gözlemlere yer verilecektir.

Çalışmanın temel amacı, araştırmanın örnekleminde yer alan metinlerde nedensel tutarlılık ilişkilerinin sunumunda hangi düzenlemelere başvurulduğunu betimlemek, tercih edilen düzenleme biçimlerinin Türkçe yazılan sosyal bilimler metinleri için bir eğilim sunup sunmadığını tartışmak ve bu düzenlemelerin örnek metinlerde nedensel üstmetnin yapılanışını nasıl biçimlendirdiğini ortaya koymaktır.


Kaynaklar
Crompton, P. (1997). Hedging in academic writing: some theoretical problems. English for Specific Purpose, 16(4), 271-281.
Hyland, K. (1994). Hedging in academic writing and EAP textbooks. English for Specific Purpose, 13(3), 239-256.
Hyland, K. (1998). Boosting, hedging and negotiation of academic knowledge. Text, 18(3), 349-382.
Swales, J. (1990). Genre Analysis.Cambridge: Cambridge University Pres.
Vande Kopple, W. J. (1985). Some exploratory discourse on metadiscourse. College Composition and Communication, 36, 82-93.

ADÇ/ALC Semineri (30 Kasım 2007)

Bu hafta Nalan Büyükkantarcıoğlu'nun Türkiye'de Dilbilim Eğitimi: Gözlemler, Sorunlar, Öneriler başlıklı konuşmasıyla ADÇ'de kendi içimize dönüp dilbilim eğitiminin sorunlarını tartışacağız. Bu nedenle, öğrenci arkadaşlarımızın katılımının daha yüksek olmasını umuyoruz...

Toplantıda görüşmek üzere...



Konuşma Özeti:

30 Kasım 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Öğrenme Merkezi, Çalıştay Salonu (Kütüphane Binası, Giriş kat)

Türkiye'de Dilbilim Eğitimi: Gözlemler, Sorunlar, Öneriler

Nalan Büyükkantarcıoğlu (Hacettepe Üniversitesi)

Ulusal konferans, sempozyum, vb. etkinliklerde dilbilimsel çalışmaların sözlü paylaşımı gerçekleşmekte ise de, Türk dilbilimcileri ve dilbilim öğrencileri açısından alan eğitimine yönelik ülkemizde gözlenen sorunlar ya da hangi konuların alan-içi sorun oluşturduğuna ilişkin görüşler ayrıntılı olarak tartışılmamıştır. Dilbilim eğitiminin yanı sıra, dil çalışmaları ile ilgili diğer pek çok sorunun da ülkemizde dilbilim alanının verimi, gelişmesi, tanınması ve katkıları açısından ele alınması yarar sağlayacaktır. Bu bağlamda, dilbilimcilerin buluştuğu Ankara Dilbilim Çevresi gibi bir oluşumun ülkemizde dilbilimin ileriye yönelik genel stratejik hedeflerini belirlemede ve bu hedefleri gerçekleştirmede rol oynaması düşünülebilir. Konuşmanın amacı, yukarıda belirtilenler doğrultusunda gözlemlerimi ve düşündüklerimi dile getirmek; katılımcıların görüşleri ve önerileri ile katkıda bulunacakları bir tartışma ortamı sağlamaktır.

ADÇ/ALC Semineri (23 Kasım 2007)

ADÇ'nin bu haftaki toplantısında ODTÜ'den Cem Bozşahin, Biçimbilimde Esnekliğin Sınırları başlığını taşıyan bir sunu yapacak. Tüm ilgilenenleri bekliyoruz...



Konuşma Özeti:

23 Kasım 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Öğrenme Merkezi, Çalıştay Salonu (Kütüphane Binası, Giriş kat)

Biçimbilimde Esnekliğin Sınırları

Cem Bozşahin (ODTÜ)

Türkçe'de biçimbirimlerin, sözdizimsel öbekler gibi sıra serbestisi göstermediğini biliyoruz. Sözcük yapılarında görülen esneklik daha çok sözdizimsel kurulumlarla etkileşimlerinde (ör. eşgüdüm ve ortaçlama gibi: 'ev ve binalardaki', 'evdeki hediye') ve alan-kapsam sorunu olarak yapım eklerinde görülebilmektedir (ör. 'en uzun yeşil kollu gömlek'). Bir diğer esneklik de yapım eki almış adılların artgönderim özelliklerindedir.

Konuşma, çeşitli örnekler üzerinden giderek Türkçe'de bu çeşit esnekliklerin sınırları hakkında tartışma açmayı amaçlamaktadır.

ADÇ/ALC Semineri (16 Kasım 2007)

ADÇ'nin bu haftaki toplantısında Ankara Üniversitesi'nden Dilek Fidan, Ezgide Duygudurum Görünümleri başlığını taşıyan bir sunu yapacak. Tüm ilgilenenleri bekliyoruz...

Konuşma afişini buradan indirebilirsiniz.

Konuşma Özeti:

16 Kasım 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Muzaffer Göker Salonu (Ana Bina 2. kat - 242 no'lu oda)

Ezgide Duygudurum Görünümleri

Dilek Fidan (Ankara Üniversitesi)

Sözel iletişimde, söylem katılımcılarının duygudurumlarının konuşucu tarafından sezdirilmesi ya da dinleyici tarafından çıkarımlanması, sözdizimsel düzenlemelerle birlikte mutlu ol-, kızgın ol-, endişeli ol- gibi eylemlerin kullanılmasıyla gerçekleşebilirken; bu tür kullanımlar olmaksızın -ya da bu kullanımlara ek olarak- söz konusu duygudurumlar, ezginin dört temel bileşeninden biri olan ses rengi sayesinde sezdirilebilmektedir.

Bu konuşmada, ezgi-duygudurum ilişkisi üzerine yapılacak çalışmalarda izlenen yöntem ve teknikler, incelenen akustik örüntüler ve söz konusu çalışmaların alanyazına katkıları hakkında bilgilendirme yapılacaktır. Bu bilgilendirmenin ardından depresyon ve anksiyete düzeylerinin düşük ve yüksek olduğu dönemlerde, AÖB (âdet öncesi belirtiler/ PMS: premenstrual syndrom) tanısı alan kadınlardan ve kontrol grubunu oluşturan kadın deneklerden ses kayıtlarının alınmasıyla oluşturulan veri tabanı tanıtılacak ve bu veri tabanındaki akustik incelemeler sonucunda, perde yüksekliği (pitch), şiddet (intensity) örüntüleri ve spektrum görüntülerinden elde edilen veriler hakkında bilgi verilecektir.

ADÇ/ALC Semineri (9 Kasım 2007)

Ankara Dilbilim Çevresi'nin bu haftaki konuşmacısı Anadolu Üniversitesi'nden Zeynep Erk Emeksiz. Deontic Modality and Indeterminacy in Turkish başlığını taşıyan konuşma İngilizce olarak yapılacak (tüm dinleyicilerin Türkçe konuşuru olması durumunda konuşma Türkçe olacaktır).

Konuşma afişini buradan indirebilirsiniz.


Konuşma Özeti:

9 Kasım 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Muzaffer Göker Salonu (Ana Bina 2. kat - 242 no'lu oda)

Deontic Modality and Indeterminacy in Turkish

Zeynep Erk Emeksiz (Anadolu Üniversitesi)

The cross linguistic findings on the forms of modality reveal that epistemic and deontic modalities are very often encoded by the same forms (Bybee, 1994; Palmer, 1986) as in the case of Turkish illustrated in (1) and (2).

1. Emrah gitmiş ol-malı. EPISTEMIC
(Emrah must have gone)

2. Bu işi bitir-meli-sin. DEONTİC
(You must finish this work)

Depending on the context, the modality marker –mAlI in (1) marks a strong ‘judgement’ of the speaker for the subject while it imposes an act in (2). However, it is not possible to claim that –mAlI has the same indeterminacy in (3) and (4):

3. Paket akşama kadar eline geç-meli.
4. Emrah hasta ol-malı.

(3) entails ‘paket eline geçmek zorunda’ but not ‘paket büyük bir olasılıkla eline geçer’ . Likewise, (4) entails only the strong possibility ‘Murat büyük bir olasılıkla hastadır’.
This is a linguistic puzzle that leads us to question the semantic source of modality that permits or forbids the modal forms to express both kinds of modality meanings. From a larger theoretical point of view, one should also ask how modal meanings evolved in human languages. The purpose of this study is twofold: 1. To describe the semantic and pragmatic sources that permit and sometimes forbid the deontic shift in terms of agency and the event structure, and 2. To describe the evolution of deontic shift in Old Anatolian Turkish with a special focus on the lexicalized form of deontic modality ‘gerek’ and the morpheme–mAlI.

In the first section of my presentation I will try to give a brief definition of modality and focus on semantic and pragmatic conditions that lead indeterminacy in Turkish.

Section 2 will be devoted to the discussion of evolution of markers of obligation (gerek, lazım, -mAlI) and the deontic shift to epistemic meaning. I will base my discussion on my observations from Orhon scripts from 8th century , Divan-I Lugat-İt Türk by Kasgarli Mahmut from 12th century, and several narrative texts written in 13th, 14th and 15th centuries.

References
Bybee, J., R. Perkins, W. Paglica (1994). The evolution of grammar: Tense, aspect and modality in languages of the world. University of Chicago Press, Chicago and London.
Kratzer, A. (1991). Modality. In: Semantics: An international handbook of contemporary research. (A. von Stechow and D. Wunderlich, eds), pp. 639-650. De Gruyter, Berlin.
Palmer, F. (1986). Mood and modality. Cambridge University Press, Cambridge.
Papafragou, A. (2000). Modality: Issues in the semantics-pragmatics interface. Elsevier, Amsterdam.
Traugott,E. (1991). Subjectification in grammaticalization. In: Subjectivity and subjectivization: Linguistic perspectives (D. stein and S. Wright, eds). Pp. 31-54. Cambridge University Press, Cambridge

ADÇ/ALC Semineri (2 Kasım 2007)

Ankara Dilbilim Çevresi'nin 2 Kasım 2007 Cuma günkü semineri Cem Bozşahin tarafından verilecek. Psikoloji ve Dilbilimde Berimselcilik başlığını taşıyan konuşma, 16:40'ta Ankara Üniversitesi DTCF Ana Bina 2. katta bulunan Muzaffer Göker toplanti salonunda (242 no'lu oda) olacak. Herkesi bekliyoruz...

Konuşma afişini buradan indirebilirsiniz.

Konuşma Özeti:

2 Kasım 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Muzaffer Göker Salonu (Ana Bina 2. kat - 242 no'lu oda)

Psikoloji ve Dilbilimde Berimselcilik

Cem Bozşahin (ODTÜ)

Berimselcilik (ing. computationalism) dilbilimde ve psikolojide 1950'lerden beri etkili olan bir akımdır. Bu konuşmada bu yaklaşımın psikoloji ve dilbilimde hipotez kurmakta nasıl bir etkisi olduğu tartışılacaktır. Genel kanının aksine bu yaklaşım kullanımcı (ing. instrumentalist) değildir, farklı bir bilimsel hipotezleme önermektedir.

Genel bir tanıtımdan sonra, ODTÜ'de yaptığımız bir çalışmayı detaylı örneklendirerek bilişçilik (ing. cognitivism) ve berimselcilik farkını vurgulamağa çalışacağım. Coltekin ve Bayer'le ortak çalışmamızda, sözcük ediniminin bilişsel aşamalı öğrenilmesi hipoteziyle, süreklilik gösteren bir problemin ilk aşamaları olması hipotezini değerlendirdik. İlk sonuçlarımız, sözcüklerin, dilbiligisi ediniminden farklı bir şekilde edinilmediğini, erken öğrenilmelerinin iki önemli nedeninin de sözcüklerin nispeten daha kısa ve daha az belirsizlik içeren ifadeler olmasından kaynaklanabileceğini gösteriyor.

ADÇ/ALC Semineri (19 Ekim 2007)

Ankara Dilbilim Çevresi'nin bu dönemki toplantıları 19 Ekim'de İclâl Ergenç'in konuşmasıyla başlıyor. Bürünsel ve Sözcüksel Anlam başlığını taşıyan konuşma, 16:40'ta Ankara Üniversitesi DTCF Ana Bina 2. katta bulunan Muzaffer Göker toplanti salonunda (242 no'lu oda) olacak. Herkesi bekliyoruz...

Konuşma afişini buradan indirebilirsiniz.

Konuşma Özeti:

19 Ekim 2007, 16:40
A.Ü.DTCF Muzaffer Göker Salonu (Ana Bina 2. kat - 242 no'lu oda)

Bürünsel ve Sözcüksel Anlam

İclâl Ergenç (Ankara Üniversitesi)

Çocuklarda normal dil gelişimi sürecine bakıldığında, doğumla birlikte ses dizgesinin edinimiyle başlayan sürece diğer bileşenlerin de (biçimbilimsel, sözdizimsel, anlambilimsel ve kullanımbilimsel) eklenmesiyle edinim sürecinin ortalama olarak 5-6 yaşlarına kadar devam ettiği alanyazında bildirilmektedir (James 1990/ Korkmaz 2005/ Topbaş(ed.) 2005). Ancak tümce anlamıyla konuşucunun niyetlerini işaretleyen iletişimsel anlam arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu, söz alma ve söz verme, bağlama uygun sözce üretme ve üretilenleri anlamlandırma gibi süreçlerin işletilmesini kapsayan kullanımbilimsel bileşen ise edinimi en son tamamlanan bileşendir. Normal gelişim gösteren çocuklarda bu süreç 14-15 yaşlarına kadar devam etmektedir. Bürünsel sezdirimlerin çıkarımlanmasındaki başarı, kullanımbilimsel bileşenin edinimiyle doğru orantılıdır. Kullanımbilimsel bozukluklarda metin alıcısının, duyduğu ya da okuduğu metni anlamlandırırken vericinin inançlarını, isteklerini ve niyetlerini anlayıp algılama becerisinde sorunlar oluşabilmektedir. Söz konusu beceriler, Zihin Kuramı (theory of mind) içinde ele alınmaktadır.